Bernard Milski

Życiorys

Bernard Milski był istotną postacią wśród ruchów patriotycznych, szczególnie na terenie Poznania. W latach 1891–1901 pełnił funkcję nakładcy oraz redaktora naczelnego pierwszego polskiego dziennika „Gazeta Gdańska”, który był wydawany w Gdańsku oraz na Kaszubach. Dziennik ten ukazywał się od 1 kwietnia 1891 roku, a jego oferta obejmowała również niedzielne dodatki „Gwiazdka Niedzielna” oraz „Anioł Stróż”. Milski był także wydawcą broszur i książek o tematyce patriotycznej, które były szeroko kolportowane w ramach trzech zaborów.

W 1901 roku Milski rozpoczął wydawanie „Gońca Wielkopolskiego”, gazety, która miała na celu informowanie o bieżących sprawach regionu Poznańskiego. W roku 1900, Milski wzbudził kontrowersje, wydając w Gdańsku „Krzyżaków” autorstwa Henryka Sienkiewicza, co naruszało prawa autorskie do tego dzieła, będące w posiadaniu firmy Gebethner i Wolff. Pomimo tego, wydrukował on ponad 50 polskich książek, w tym całą Trylogię oraz „Krzyżaków”, a nawet wygrał proces w sądzie, który przeciwko niemu wniosła krakowska firma Geberthner i Spółka. Praca ta, wydana w porozumieniu z Henrykiem Sienkiewiczem, sprzedawana była po zaledwie 2 marki za wszystkie cztery tomy.

Redakcja „Gazety Gdańskiej” kierowana przez Milskiego została odtworzona na potrzeby filmowych scen do produkcji pt. „Miasto z morza”. Co więcej, jego grobowiec, odbudowany przez miasto Poznań, zawiera inskrypcję według Jana Kochanowskiego: „Jeśli komu droga otwarta do nieba To tym, co służą Bogu i Ojczyźnie”, i znajduje się na poznańskiej Cytadeli.

Rodzina

Bernard Milski był synem Wincentego Milskiego oraz Martyny ze Stańczewskich. Jego synem był Lutosław Bernard Milski, a wnuczką Lidzia Milska-Odolińska.

Ocena działalności

Bernard Milski, urodzony i wychowany w Wielkopolsce, wniósł znaczący wkład w obronę języka polskiego na Pomorzu Gdańskim oraz wśród Kaszubów. Podobnie jak wielu innych patriotów, miał istotny wpływ na budowę poczucia dumy narodowej w trudnych czasach niewoli rozbiorowej.

Jego postać jest trwale związana z powstaniem „Gazety Gdańskiej”, która zadebiutowała w kwietniu 1891 r. W działalności redakcyjnej, wydawniczej oraz społecznej Milski zyskał uznanie i jego prace zostały uwiecznione w licznych publikacjach naukowych.

O jego zasługach pisali renomowani historycy, publicyści oraz literaturoznawcy, tacy jak:

• Andrzej Bukowski, m.in. w 'Polskim Słowniku Biograficznym’ z 1976 roku,
• Tadeusz Oracki, np. w 'Słowniku Biograficznym Warmii, Mazur i Powiśla XIX i XX wieku’ z 1983 roku,
• Andrzej Romanow, w 'Zasłużeni ludzie Pomorza Nadwiślańskiego z okresu zaboru pruskiego: szkice biograficzne’ z 1979 roku,
• Lech Słowiński, w 'Z dziejów walki o tożsamość narodową pod pruskim zaborem’ z 1979 roku,
• Ewa Czerniakowska, w 'Bernard Zygmunt Milski (1856-1926): zasłużony dziennikarz, wydawca i działacz społeczny w Wielkopolsce, na Pomorzu i Mazurach’ z 2010 roku.